Khi tư vấn cho những chủ quán mới mở, chúng tôi gặp một kiểu làm quen khá quen thuộc. Phần lớn ngân sách được dồn vào bàn ghế, tông gỗ ấm và đèn thả kiểu cổ điển. Còn phần nằm dưới nền thì thường bị gác sang một bên. Khi hỏi đường ống thoát nước cũ có dùng tiếp được không, câu trả lời hay là “để tính sau”. Với quán cà phê, cách nghĩ này có thể khiến bạn trả giá đắt hơn nhiều so với khoản tiết kiệm từ việc trang trí.
Nếu bạn đang định biến một căn nhà cũ thành quán, bài viết này sẽ chỉ ra những chỗ dễ bị bỏ sót nhất. Hệ thống nước vốn được tính cho sinh hoạt gia đình bình thường, và nó sẽ không còn phù hợp khi đưa vào vận hành kinh doanh. Vì vậy, điều đầu tiên là chọn đúng giải pháp kỹ thuật. Sau đó mới đến những chi tiết nhỏ hơn, như bu lông neo hay phụ kiện nội thất đặt gần khu ẩm ướt.
Table of Contents
Chuyện thường gặp: trang trí xong mới nhớ tới phần kỹ thuật ngầm
Phần trang trí thì ai cũng nhìn thấy ngay. Nó đẹp trên ảnh, dễ khoe bạn bè, nên thường được ưu tiên trước. Phần kỹ thuật ngầm nằm dưới nền, khuất sau tường, và chỉ được quan tâm khi nó bắt đầu trục trặc.
Có một quán chúng tôi từng tư vấn, mở cửa được ba tháng thì bồn rửa ly bắt đầu thoát nước chậm. Sang tháng thứ năm, mùi cống bốc lên đúng giờ đông khách nhất. Chủ quán buộc phải đóng cửa hai ngày để đục nền và thay lại đoạn ống chính. Khoản này không nằm trong dự trù ban đầu, và không ai muốn bỏ thêm tiền vào thứ không nhìn thấy được.
Nhiều nhà còn thuê thợ decor vào trước, thợ nước vào sau. Hai nhóm thi công chồng lịch lên nhau, đục đi đục lại cùng một khu vực. Khi phần ngầm hỏng, chi phí sửa gần như luôn cao hơn so với làm đúng ngay từ đầu. Thứ tự thi công nghe thì nhỏ, nhưng ảnh hưởng đến túi tiền khá nhiều.
Vì sao nhà cải tạo thành quán dễ gặp sự cố nước thải
Nhà xây mới để làm quán thường được tính lại toàn bộ hệ thống thoát nước ngay từ bản vẽ đầu tiên. Nhà cũ thì khác. Ống âm tường và âm nền đã có sẵn, người thi công thường muốn tận dụng để đỡ tốn kém và đỡ phải đục phá. Cách nghĩ này nghe hợp lý, nhưng có một vấn đề cốt lõi nằm ngay bên dưới.
Nhà cũ được thiết kế cho nhu cầu của một gia đình bốn, năm người. Ống thoát nước sinh hoạt thường có cỡ khá nhỏ, khoảng 34 đến 42 mm cho bồn rửa. Quán cà phê cần đường ống lớn hơn, vì khu pha chế xả nước liên tục suốt cả ca làm việc. Bã cà phê, đá vụn và sữa đặc cũng dễ bám cặn theo thời gian. Lòng ống thu hẹp dần mà bạn không hề hay biết.
Khu rửa ly và dụng cụ pha chế là nơi phát sinh nước thải nhiều nhất. Một quán cỡ vừa có thể xả lượng nước gấp ba, bốn lần một hộ gia đình, nhất là vào giờ cao điểm buổi sáng. Nếu đường ống cũ chưa được tính đến lưu lượng này, việc nghẹt chỉ còn là chuyện sớm muộn.
Độ dốc thoát nước cũng hay bị bỏ qua. Ống cần độ dốc tối thiểu khoảng 2% để nước tự chảy, không đọng lại gây mùi. Khi nền được nâng hạ theo thiết kế mới, độ dốc cũ nhiều khi bị phá vỡ mà không ai kiểm tra lại trước khi lát gạch. Đến lúc phát hiện thì gạch đã ốp xong, và việc sửa lại trở nên rất phiền phức.
Trước khi gọi thợ khảo sát, bạn có thể tự để ý vài dấu hiệu. Nước rút chậm bất thường ở bồn rửa, tiếng ục ục khi xả, hoặc mùi nhẹ dù quán còn vắng khách. Ba dấu hiệu này thường đã xuất hiện từ lâu trước khi sự cố thật sự bùng phát.
Giải pháp kỹ thuật và xử lý nước thải khi cải tạo quán
Theo kinh nghiệm của chúng tôi, việc đầu tiên nên làm là khảo sát toàn bộ hệ thống ống nước hiện có, trước khi bàn chuyện sơn tường hay chọn ghế. Đội thi công cần kiểm tra đường kính ống, độ dốc, vị trí hố ga, rồi mới quyết định giữ nguyên hay thay mới. Đừng vội tin rằng ống cũ “vẫn chạy tốt” là đủ cho quán.
Nếu quy mô quán khá lớn hoặc có khu sơ chế riêng, bạn có thể tham khảo thêm các đơn vị thiết kế hệ thống xử lý nước thải. Họ thường làm cho phòng khám hay cơ sở y tế, nhưng tư duy thiết kế thu nhỏ vẫn áp dụng được cho quán ăn uống. Nguyên tắc chung là tách đường nước khu pha chế khỏi đường nước vệ sinh, rồi gắn một hố ga tách dầu mỡ trước khi đấu vào cống chung.
Hố ga tách dầu mỡ là một ngăn nhỏ giữ lại dầu, bã sữa và cặn cà phê trước khi nước chảy ra cống. Thiếu bộ phận này, cống dễ đóng váng và tắc nhanh hơn nhiều so với nhà ở. Với quán dưới 100 m², chi phí lắp một hố ga cỡ nhỏ thường chỉ vài triệu đồng. Con số đó rẻ hơn rất nhiều so với việc đục nền sửa chữa về sau.
Bạn cũng nên hỏi đơn vị thi công về quy định đấu nối nước thải tại địa phương. Mỗi nơi có thể yêu cầu khác nhau với mô hình quán nhỏ. Biết trước sẽ giúp bạn tránh phải sửa lại khi mọi thứ đã hoàn thiện.
Song song với đường ống, phần bu lông neo và phụ kiện nội thất gần khu ẩm cũng cần chọn đúng vật liệu. Bu lông neo là chốt cố định khung kệ hay bàn quầy vào tường hoặc nền bê tông. Với khu quầy pha chế đặt gần bồn rửa, nên chọn loại inox 304 vì khả năng chống gỉ tốt trong môi trường ẩm suốt ngày. Khu ngồi khách cách xa nguồn nước có thể dùng loại mạ kẽm nhúng nóng, rẻ hơn mà vẫn đủ chịu lực cho kệ trang trí.
Bản lề và ray trượt ngăn kéo quầy bar cũng nên chọn dòng chống ẩm. Chênh lệch giá thường chỉ vài chục nghìn đồng mỗi món. Khoản này không đáng để phải thay lại giữa lúc quán đang đông khách.
Lời khuyên khi cải tạo nhà cũ thành quán cà phê nhỏ
Nếu phải sắp xếp thứ tự ưu tiên, chúng tôi luôn đặt phần kỹ thuật ngầm lên trước trang trí bề mặt. Đường ống, hố ga và đường điện âm tường nên hoàn tất trước khi lát gạch, sơn tường hay lắp đèn. Làm theo thứ tự này nghe có vẻ chậm, nhưng tiết kiệm thời gian về lâu dài.
Lý do khá đơn giản. Sửa phần ngầm sau khi đã hoàn thiện nội thất tốn kém gấp nhiều lần, vì phải đục phá lại những gì vừa làm xong. Một chủ quán từng kể với chúng tôi rằng riêng việc đục lại sàn gạch mới lát đã tốn gần bằng nửa chi phí sửa ống ban đầu. Đó là bài học đắt mà ai cũng nên tránh.
Chúng tôi khuyên bạn dự trù thêm khoảng 10 đến 15% ngân sách cho các phát sinh kỹ thuật. Đừng dồn hết tiền cho nội thất rồi hết vốn khi ống nước gặp vấn đề. Khoản dự phòng này gần như luôn được dùng tới, dù nhiều hay ít.
Nếu là lần đầu cải tạo nhà thành quán, bạn nên tham khảo trước vài mô hình quán cà phê phục vụ khách uống và dùng dịch vụ tại chỗ. Hình dung trước cách bố trí khu pha chế và khu ngồi sẽ giúp bản vẽ hợp lý hơn nhiều.
Hãy làm việc với đơn vị đã từng cải tạo quán cà phê thực tế, thay vì thợ chỉ quen sửa nhà ở. Người có kinh nghiệm sẽ hỏi ngay về công suất dự kiến, loại máy pha và tần suất rửa ly, rồi mới tính lại đường ống cho phù hợp. Đó là cách an toàn nhất để quán vận hành trơn tru ngay từ ngày khai trương.
